Mobbing ve Zorbalığın Sinemadaki Yansımaları

Okulda, işte, hatta evde...
Mobbing ve akran zorbalığı artık hayatımızın her alanında karşımıza çıkıyor. Ne yazık ki, bu psikolojik şiddet biçimi kimi zaman o kadar normalleştiriliyor ki fark edilmeden sürüp gidiyor. Bu konunun evrenselliği, sinemaya da yansımış durumda. Dış görünüşü nedeniyle akran zorbalığına maruz kalan bir çocuktan, dünyanın en büyük medya şirketinde çalışan kadınların yaşadıklarına kadar birçok hikâye var.
Bu yazıda, mobbing ve akran zorbalığı temalı dikkat çekici filmleri ve bu filmlerin toplumsal yansımalarına dair kısa analizleri bulacaksınız.
Film analizlerine geçmeden önce mobbingin ve akran zorbalığının tanımına biraz bakalım.
Mobbing; kişinin ruh ve beden sağlığını doğrudan tehdit eden, mesleki itibarını zedeleyen ve çalışma performansını ciddi ölçüde düşüren, zaman içinde kronikleşen bir psikolojik şiddet ve mobbing baskı sürecidir. Bu yıkıcı döngü, kişinin kendini değersiz hissetmesine, sosyal izolasyona sürüklenmesine ve en nihayetinde ciddi psikososyal rahatsızlıklar geliştirmesine yol açan bir olgudur.
Akran zorbalığı ise bir kişinin kendi yaşındaki bir başkasına kasıtlı olarak zarar vermek, üzmek veya yıpratmak amacıyla çeşitli şekillerde saldırmasıdır. Bu saldırı fiziksel, sözlü, sosyal, cinsel, duygusal veya dijital olabilir. Zorbalık davranışı olarak tanımlanan bazı eylemler, zorbalığa uğrayan kişinin yaşam kalitesini olumsuz etkileyerek zihinsel ve duygusal sorunlara yol açabilir.
İsimler değişse de zorbalık yapan ve mağdur olan gerçeği değişmiyor. Bu yazımızda yaşanmış hikâyelerin ve yaşanması olası senaryoların beyaz perdeye yansıyışını göreceğiz. Filmleri mağdur ve şiddet yanlısı tarafların özelliklerini karşılaştırarak bu olaylardan nasıl dersler alabileceğimize bakacağız.
Hazırsanız filmlere geçebiliriz.

1. Wonder (Mucize, 2017)

IMDb Puanı: 7,9/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Amerikalı yazar Raquel Jaramillo'nun R.J. Palacio takma adıyla yazdığı roman, 2012 yılında yayımlandı. 2017’de Stephen Chbosky yönetmenliğinde sinemaya uyarlandı. Hikâye, R.J.’nin oğluyla gittiği dondurmacıda yüzü deforme olmuş bir çocuk görmesi ve oğlunun ani tepkisinden korkması üzerine şekillendi. Film, aynı geni hem anneden hem babadan alan ve Treacher Collins Sendromu ile doğan August Pullman’ın hayatını anlatıyor. Auggie, 27 ameliyat geçirmiştir ve 5. sınıfa kadar evde eğitim görür. Okula başladığında arkadaşları Jack ve Summer ile yakınlık kurar, ancak “ucube”, “hayalet” gibi lakaplarla zorbalığa maruz kalır. Zorbalığın başını çeken Julian’ın ailesi onu okuldan alır ve mobbing giderek azalır.

Karşılaştırma:

Akran Zorbalığına Uğrayan: August Pullman
Akran Zorbalığı Uygulayan: Julian Albans

Karakter Özellikleri:

August Pullman:

• 27 ameliyat geçirmiş
• Duygusal
• Yüzündeki deformasyon nedeniyle okulda ve kaskını takmadığında zorbalığa maruz kalıyor
• Jack ve Summer sayesinde okul ortamına adapte oluyor
• Okulda “ucube”, “hayalet” gibi lakaplarla karşılaşıyor
• Julian sınıf fotoğraflarının arkasına “keşke ölsen” yazarak Auggie’nin dolabına asıyor
• Her ne kadar zorbalığa alışmış gibi görünse de yapılanlar kalbini kırıyor

Julian Albans:

• Ailesi tarafından şımartılmış
• Mobbing uygulamayı ailesinden öğrenmiş
• Kıskanç ve arkadaşlarını zorbalığa yönlendiriyor
• Hataları ailesi tarafından görmezden geliniyor

Filmin Değerlendirmesi:

• Sevgi iyileştiricidir
• Çocuklar nefret etmeyi ailelerinden öğrenir
• Ebeveynler kendi sorunlarını çocuklara yansıtmamalıdır
• Okullarda akran zorbalığına karşı eğitim verilmelidir
• Çocuklarımıza farklılıkları ve empatiyi anlatmalıyız

2. Bombshell (Skandal, 2019)

IMDb Puanı: 6,8/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Film, Fox News’de yaşanan cinsel tacizi ve bunun sonucunda CEO Roger Ailes’a açılan davayı konu alıyor. Megyn Kelly ve Gretchen Carlson’ın yaşadıkları mobbing anlatılıyor. Roger Ailes, genç kadın çalışanları taciz ediyor ve kariyerlerinde ilerleme karşılığında onları tehdit ediyor. Film, iş yerinde taciz ve mobbingin ciddi sonuçlarını gözler önüne seriyor.

Karşılaştırma:

Mobbing Mağdurları: Megyn, Gretchen, Kayla
Mobbing Uygulayan: Roger Ailes

Karakter Özellikleri:

Gretchen Carlson: Hırslı, kurnaz, inatçı, sunucu

Megyn Kelly: Korkak, hümanist, bilgili, sunucu

Kayla Pospisil: Cesur, takıntılı, muhabir

Roger Ailes: Kurnaz, zeki, kadınları nesne olarak gören, tacizci

Filmin Değerlendirmesi:

• Kariyerinde başarılı olmanız tacizi önlemiyor
• Hiçbir tacize sessiz kalmamalıyız
• Yasal haklarımızı bilmek ve savunmak önemlidir
• Fiziksel ve cinsel tacize karşı dikkatli olunmalıdır

3. Bang Bang You’re Dead (2002)

IMDb Puanı: 7,7/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Film, Bay Durcan’ın yazdığı tiyatro oyunundan uyarlanmıştır. Trevor, futbol takımının kaptanı Brad’in mobbingine maruz kalır. Tiyatroya katılması ve oyun hazırlıkları sürecinde zorbalıklar artar, Trevor intihara meyilli hâle gelir. Film, zorbalığın gençler üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor.

Karşılaştırma:

Mobbing Mağduru: Trevor Adams

• Güven sorunu var
• Babası tarafından sıkça azarlanıyor
• Pasif, öfke kontrol sorunu var
• Zeki ve başarılı
• Asosyal ve intihara meyilli

Filmin Değerlendirmesi:

• Okul yönetimi mobbing ve zorbalığa karşı dikkatli olmalı
• Öğrenciler dinlenmeli ve izlenmeli
• Çocuklara destek olunmalı
• Ailelere iletişim ve farkındalık eğitimi verilmelidir

4. Hidden Figures (Gizli Sayılar, 2016)

IMDb Puanı: 7,8/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Film, NASA’da çalışan üç siyahi kadının hikâyesini konu alıyor. Katherine, Mary ve Dorothy, iş yerinde ırkçılık ve mobbingle mücadele ediyor. Katherine’nin zeka ve başarısı sayesinde işinde ilerlemesi sağlanıyor, Mary mühendislik belgesi alıyor, Dorothy ekibini koruyor.

Karşılaştırma:

Mobbing Mağdurları: Katherine Johnson, Mary Jackson, Dorothy Vaughn

Karakter Özellikleri:

Katherine Johnson: Zeki, başarılı, açık sözlü, siyahi

Mary Jackson: Zeki, başarılı, açık sözlü, siyahi

Dorothy Vaughn: Zeki, başarılı, açık sözlü, siyahi

Filmin Değerlendirmesi:

• Ten rengi başarıya engel değildir
• Hayallerimizden vazgeçmemeliyiz
• Doğru adımlar ile hak ettiğimiz yere gelebiliriz
• Zorluklar, kolaylıklara açılan kapılardır

5. Hababam Sınıfı Uyanıyor (1977)

Sinemalar Puanı: 8,7/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Rıfat Ilgaz’ın eserinden uyarlanmıştır. Ahmet, Mahmut Hoca’nın desteğiyle okula devam eder. Sessiz ve sakin tavrı nedeniyle diğer öğrenciler tarafından mobbinge uğrar. Ancak gerektiğinde sesini çıkarmayı öğrenir.

Karşılaştırma:

Akran Zorbalığına Uğrayan: Ahmet
Akran Zorbalığı Yapan: Hababam Sınıfı

Karakter Özellikleri:

Ahmet: Zeki, çalışkan, azimli, sessiz

Hababam Sınıfı: Kıskanç, haylaz, tembel

Filmin Değerlendirmesi:

• Çocuklar mobbing uygulamamaları konusunda eğitilmelidir
• Başarı çalışmayla gelir
• Mobbinge uğrayan öğrenciler kendi savunmalarını öğrenmelidir

6. Joker (2019)

IMDb Puanı: 8,3/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Arthur Fleck, Psodobulbar etki hastasıdır ve toplumdan dışlanır. Mobbing ve psikolojik baskılar sonucunda Arthur’un davranışları değişir ve Joker’e dönüşür. Film, psikolojik sorunların mobbing ve travmalarla nasıl tetiklenebileceğini gösterir.

Karşılaştırma:

Mobbing Mağduru: Arthur Fleck (Joker)

• Psikoz atakları geçiriyor
• Çocuk gibi, psikolojik sorunlu bir anne tarafından yetiştiriliyor
• Komedyen olmak istiyor

Filmin Değerlendirmesi:

• Psikolojisi bozuk bir ortamda büyüyen çocuklarda sorunlar gelişebilir
• Dışlanma ve mobbing insanı olumsuz etkiler
• Herkes kendi adaletini sağlayamaz
• Psikiyatr ve ilaç kullanımı konusunda bilinçli olunmalı

NOT: Psikoz Atağı:

Psikotik atak da denebilen psikoz krizi kişinin normal olmayan fikirlere, düşüncelere, algılara kapılarak, gerçeklikten uzaklaşması ve kopması durumudur. Psikotik ataklarda birey farklı bir gerçeklikte yaşıyor gibidir.

7. The Devil Wears Prada (Şeytan Marka Giyer, 2006)

IMDb Puanı: 7,0/10

Film Hakkında Genel Bilgi:
Andrea Sachs, Runaway Magazine’in acımasız yöneticisi Miranda Priestly’nin ikinci asistanı olarak çalışmaya başlar. Moda bilgisi düşük olan Andrea, patron ve ilk asistan Emily tarafından mobbinge maruz kalır. Film, iş yerinin bireyi nasıl değiştirebileceğini gösterir.

Karşılaştırma:

Mobbing Mağduru: Andrea Sachs
Mobbing Uygulayanlar: Miranda Priestly, Emily Charlton

Karakter Özellikleri:

Andrea: Çalışkan, değişime açık, güler yüzlü, fedakar

Miranda: Hırslı, zeki, baskıcı, işkolik

Emily: Hırslı, bilgili, yardımsever

Filmin Değerlendirmesi:

• İş yerinin bizi değiştirme olasılığını göz önünde bulundurmalıyız
• Kendi isteklerimizi ön planda tutmalıyız
• Mobbinge boyun eğmek yerine tepki göstermeliyiz
• Kurallara uyamayacaksak işten vazgeçmeyi bilmeliyiz

Son söz olarak,Şeytan Marka Giyer filmi serisine devam edecek.İkinci filminin muhtemel vizyon tarihi 1 Mayıs 2026.Diğer yandan 2021 yılında Nevenka:Breaking the Silence İsmiyle Nevenka Fernández’in León Belediye Başkanı Ismael Álvare’e açtığı davayı konu eden Netflix belgeseli,2024 yılında I am Nevenka(Soy Nevenka) ismiyle sinemaya uyarlandı.Avrupa’da hala gösterimde olan film ülkemizde henüz vizyona girmedi.