Mimar Sinan’ın Ustalık Eseri:Selimiye Camii

Mimar Sinan, 80 yaşına yaklaşmışken inşa ettiği Selimiye Camii ile mimarlık kariyerinin doruk noktasına ulaşmış ve bu yapıyı “ustalık eserim” olarak tanımlamıştır. Selimiye, yalnızca Sinan’ın değil, dünya mimarlık tarihinin de en büyük başyapıtlarından biri kabul edilir. Hem teknik hem de estetik açıdan olağanüstü bir başarıdır.
Sinan, camiyi tasarlarken, bazı gayrimüslimlerin “Eğer Müslümanların büyük bir mimarı olsaydı, Ayasofya gibi bir camii yaparlardı” sözünü içine sindirememiştir. Bu söz, onun için bir ukteye dönüşmüş ve Selimiye’nin kubbesini, Ayasofya dahil olmak üzere tüm cami kubbelerinden daha büyük yaparak cevap vermek istemiştir. Kubbe, alışılmışın dışında 3 kat büyütülerek tasarlanmış ve bu dev kubbe yapıya hem ihtişam hem de mühendislik açısından üstünlük katmıştır.
Selimiye’nin mimarisinde önemli farklılıklar göze çarpar. Örneğin, Süleymaniye Camii'nde dört “fil ayağı” kullanılırken, Selimiye’de sekiz fil ayağı ile kare plandan sekizgen plana geçilmiştir. Bu, hem taşıyıcılık hem de estetik anlamda büyük bir yeniliktir. Kubbe, taşıyıcı sütunların üzerine değil, içine oturtularak sanki gökyüzünde asılıymış hissi verilmiştir. Bu detay, Sinan’ın estetik ve mühendislik zekâsını gözler önüne serer.
Kubbenin yapımı, mühendislik tarihinde “13 bilinmeyenli denklem” olarak anılan karmaşık bir hesaplamayla gerçekleşmiştir. Bu sistemde, 13 ayrı unsurun birbiriyle dengeli şekilde çalışması gerekir; bu da yapının statik dengesinin kusursuzluğunu gösterir. Sinan yalnızca Selimiye’yi inşa etmekle kalmamış, aynı zamanda Ayasofya’yı da restore etmiştir. Selimiye’nin dört minaresi ise her biri 3,5 metre çapında, 85 metre yüksekliğinde olup, ince ve zarif “kalem gibi” görünür. Caminin her minaresinde üçer şerefe bulunur ve her bir şerefeye çıkan ayrı merdivenler vardır. Bu sayede 12 müezzin aynı anda ezan okuyabilir ve ses, caminin her köşesine eşit şekilde yayılır.
Padişah II. Selim, caminin tamamlandığını göremeden vefat etmiş; Selimiye Camii onun ölümünden bir yıl sonra ibadete açılmıştır. Mimar Sinan ise 87 yaşında bu başyapıtı tamamlamıştır. Selimiye’nin inşasından 9 yıl sonra, Sinan son eseri olan Valide Atik Camii’ni inşa etmiş ve 95 yaşından sonra aktif mimarlığa veda etmiştir. Vefatından bir yıl önce, 98 yaşında, Süleymaniye Camii'nin yanına kendi pergel şeklindeki türbesini yapmıştır. Bugün, bu türbede ebedî istirahatindedir. Sinan’ın öğrencileri İsa Muhammed Efendi ve Mehmet İsmail Efendi, onun mirasını sürdürerek Hindistan’da Taç Mahal’i inşa etmiştir. Günümüzde ise Selimiye Camii'nin ana kubbe süslemelerinin kazınıp daha sade bir versiyonla restore edilmesi gerektiği yönünde tartışmalar sürmektedir.

Yorumlar

Popüler Yayınlar